KONGRE BİLDİRİLERİ
Doç. Dr. Murat YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / TÜRKİYE
DİJİTAL ORTAMDA KÜLTÜREL ARŞİV KURARKEN KARŞILAŞILAN
FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI SORUNU
Öz: Dijital ortamda kültürel arşiv kurarken arşivcilerin karşılaşacağı en karmaşık sorun, hiç
kuşkusuz fikri mülkiyet hakları sorunudur. Çünkü fikri mülkiyet hakları sorunu işin içine katılmaz ise
dijital arşivlere ilişkin erişim yönetimi tartışması hiç bitmez. Bu yüzden arşivcilerin, fikri mülkiyet
hakları sorunu ile eser sahibi tarafından belirlenmiş olan dijital bir materyalin lisans sınırlamalarını
nasıl yöneteceğini bilmesi gerekir. Bu araştırmada, dijital arşiv kurarken arşivcilerin, fikri mülkiyet
haklarına ilişkin sorunlarla nasıl baş edebilecekleri tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Dijital Arşiv Kurma, Fikri Mülkiyet Hakları, Telif Hakları, Lisanslar, Lisans
Anlaşmaları, Yaratıcı Müşterekler, Sözleşmeler.
Abstract: While establishing a cultural archive in the digital environment, the most complex
problem facing archivists is the issue of intellectual property rights. Because any discussion of access
management regarding the digital archives would be incomplete without addressing issues of digital
intellectual property rights. Thus the archivists need to know the issue of intellectual property rights
and to know how to manage the license restrictions of a digital material imposed by an author of an
intellectual product. In this research, it is discussed how archivists can deal with the issues of digital
intellectual property rights.
Keywords: Establishing Digital Archives, Intellectual Property Rights, Copyrights, License,
License Agreements, Creative Commons, Contracts.
Giriş
Günümüzde arşivciler, gerek basılı ya da elle yazılmış fikri ürünleri dijitalleştirmek suretiyle
gerekse de dijital olarak üretilen fikri ürünleri arşivleyip kullanıcılarına dağıtmak suretiyle adeta
yayıncıların sorumluluklarını üzerlerine alarak mesleki rollerini genişletmişlerdir. Arşivcilerin
üstlendikleri bu zorunlu rolün nedeni, hiç kuşkusuz fikri ürünlere ilişkin dijital koruma ihtiyacı ve
bu ürünleri kullanıcılara ulaştırma isteğidir. Böylece çok değerli olan orijinal fikri ürünlerin dijital
formdaki yedek kopyaları sayesinde hem söz konusu koleksiyonların uzun vadede korunması
552
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Arşiv Dairesi Başkanlığı
553