KONGRE BİLDİRİLERİ
13. Derûn-ı Mevlevî-hânede Olan Şâdurvânın Târîhidir (8 beyt-) (Şadırvanı Sultan Selim
yaptırmıştır, şadırvanla ilgilenmesi için de Râşit Efendi görevlendirilmiştir. Olup Râşid Efendi bendesi
tanzîmine me’mûr).
14. Vâlide Sultân Kâsım Paşa Mevlevî-hânesini Tecdîd Etdikde Söylenen Târîhdir (25 beyt)
16. Humbara-hâne Derûnunda Olan Kasr-ı Hümâyûnun Târîhidir (10 beyt)
20. Tophânede Topcular Kışlası Karşusunda Binâ Olan Ta’lîm-hâne İçün Târîhdir (10 beyt)
25. Levend Çiftliği Nâm Mevkı’de Asâkir-i Cedîd İçün Binâ Olunan Mahallere Söylenen
Târîhdir (8 beyt)
28. Vâlide-i Hazret-i Şâh-ı Cihân İsmetlü Mihrşâh Sultân Hazretlerinin Câmi’-i Şerîflerine
Târîhdir (13 beyt)
29. Vâlide Sultân Aliyyetü’ş-Şân Hazretlerinin Südlicede Vâkı’ Çeşmesine Târîhdir (7 beyt)
30. Hazret-i Hâlid Civârında Müşârün İleyhâmına MüceddedenBînâ Eylediği Sebîlin Târîhidir
(7 beyt)
32. Müşârün ileyhâ Hazretlerinin Levend Çiftliği Nâm Mahalde Dîğer Çeşmelerine Târîhdir(4
beyt)
34. Hazret-i Beyhân Sultân Aliyyetü’ş-Şânın Binâ Eylediği Sâhilsarây-ı Çerâğânın Târîhidir
(27 beyt)
35. İsmetlu Beyhân Sultân Aliyyetü’ş-Şân Hazretlerinin Binâ Buyurdukları Kasra Târîhdir
(23 beyt)
36. İsmetlü Hadîce Sultân Aliyyetü’ş-Şân Hazretlerinin Sahil sarâylarına Târîhdir (18 beyt)
41. Humbara-hâne Derûnunda Müceddeden inşâ Buyurulan Hendese-hânenin Târîhidir (9 beyt)
42.Nâşid İbrâhîm Beğ Müceddeden Binâ Eyledikleri Konağa Söylenen Târîhdir (12 beyt)
71. Târîh-i Sebîl-i Vâlide Sultân Der-Civâr-ı Eyyûb-i Ensârî (10 beyt)
74.Târîh-i Anbâr Der-Limân-ı Kâr (3 beyt)
5. MOSTARLI ZİYÂÎ (16. Yüzyıl) DİVANINDA TARİHLER:
Ziyâî, Balkanlı divan şairlerindendir. Onların eserlerinin çok daha ayrı önemi vardır. Bugün elimizde
olmayan topraklardaki Osmanlı mirasının neler olduğunu onların eserlerinden takip edebiliriz. Bugünkü
coğrafyamız dışında kalan bölgelerin Divan şâirleri bu açıdan özellikle incelenmeli kanaatini taşıyorum.
1.Târîh-i Cisr-i Mostâr (4 beyt, 974)
8. Mostâra Gelen Nâzır suyına Târîhdür (2 beyt- H. 983).
9. Mustafâ Begüñ Plevnede Binâ Eyledügi Câmi`-i Şerîfüñ Târîhidür (4 beyt-H. 984)
Sonuç: Divan edebiyatında binlerc e divan ve sâir adlar altında binlerce eser mevcut bulunmaktadır.
Bütün bu eserler birer edebî metin olmanın yanında aynı zamanda pek çok açıdan yazıldıkları devre çeşitli
açılardan ışık tutmaktadır.
Divan şairlerin divanlarının belli bir bölümünü tarih kıtalarına ayırmışlardır. Bu metinlerin pek çoğunu
kendi devrilerinde yapılan camileri, çeşmeleri, konakları, sarayları, mescitleri, dergahları, yolları, köprüleri,
su kemerlerini, minareleri, imâretleri vb. somut eserleri anlatmaya tahsis etmişlerdir. Hemen hemen bütün
Osmanlı coğrafyasıyla ilgili tarih kıtaları mevcuttur.
Mimari eserler bir nevi tapu mahiyetindedir. Şairlerin bahsettiği halde bugün ortada olmayan eserler
vardır. Bunları tespitte şiir önemli rol oynayacaktır. Osmanlı tarihi eserleri araştırılırken Divanlara
da bakılırsa pek çok somut eserin ortaya çıkacağına, mevcut eserlerle ilgili yeni bilgilere ulaşılacağına
inanıyorum. Bizim burada sadece 5 Divan şairimizden verdiğimiz seçme örnekler bile bu konuda bir bilgi
vermeye ve hadiseye dikkati çekmeye kâfidir inancındayız.
330
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
(Endnotes)
1 Ondokuz Mayıs Ünv. Fen-Edeb. Fak. Öğretim Üyesi, Yrd. Doç. Dr.
2 Fuat Köprülü , Edebiyat Araştırmaları, TTK. Yay., Ankara 1966, s. 18-19.
3 Zeki Velidi Togan, Tarihte Usul, (2. Baskı), Edebiyat Fakt. Bas. İstanbul 1969, s. 36 vd.
4 Gazavatnâmeler ve önemi için bkz: Agah Sırrı Levend¸Gazvât-Nâmeler ve Mihailoğlu Ali Bey Gazvâtnâmesi, TTK. Yay., Ankara 2000 392 sayfa.
5 Bu konuda daha geniş bri çalışma için şu makalemize bakılabilir: Dursun Ali Tökel, “Şâirin Tarihe
Düştüğü Not: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ve Çehrin Seferi”, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Uluslararsı Sempozyumu, Merzifon 8-11 Haziran 2011, Merzifon Vakfı Yay., Ankara 2001, s. 371-382.
6 Orhan Okay, “Galib Dede’nin Dramı”, Edebiyat ve Edebi Eser Üzerine, Dergah Yay., İstanbul, 2011,
s. 70-77.
7 Behice Kaplan, İstanbul Dergisi, , 1944, Cilt 2, S. 20, s. 6.
8 Mustafa İsen, “Osmanlı Devlet-Sanat İlişkisi ve Bu İlişkinin III. Selim ile Şeyh Galip’teki Yansıması”,
Yedi İklim, 1995, S. 51, s. 8.
9 Kasidelerin bu açıdan önemi için bkz: Dursun Ali Tökel, “Türk Cihan Hâkimiyeti İdealinin Ve Sosyal
Hayatın Önemli Bir Vesikası Olarak Kasideler” MEB. Dergisi, Bahar 2005, S. 166.
10 Mehmet Arslan, “Edebî Bir Hüviyet Taşıyan Bir Vakfiye Örneği: Gelibolulu âlî’nin Vakıfnâmes’si”,
Osmanlı Makaleleri, Kİtabevi Yay. İstanbul 2000, s. 375.
11 Mehmet Arslan, a.g.m, s. 378. (metinde 44 adet vakıf terimi yer almaktadır).
12 Mehmet Arslan, a.g.m, s. 383.
13 Halil Erdoğan Cengiz, “Divan Şiirinde Musammatlar”, Türk Dili Dergisi Türk Şiiri Özel Sayısı II:
Divan Şiiri, Yıl: 1986, S:415-416-417., s.412.
14 Cem Dilçin, Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, TDK. Yay., Ankara 1983, s. 202.
15 İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Akçağ Yay., Ankara, s. 476-477; Agah Sırrı levent,
Divan Edebiyatı: Kelimeler ve Remziler-Mazmunlar ve Mefhumlar, Enderun Ktb. İ;stanbul 1980, s.
403*408.
16Abdulkadir KarahanFuzuli, Muhiti-Hayatı ve Şahsiyeti, İstanbul, 1949, s. 102.
17 Abdülkadir Karahan, age., s. 41.
18 Bkz Fuzûlî Divânı, (Haz:
19 Yahyâ Bey Divan, (Haz: Mehmet Çavuşoğlu), İstanbul Ünv. Edb.Fak.Yay. İstanbul. 1977, s. 125-126.
20 Cinânî Divanı: Hayâtı-Eserleri-Divanının Tenkitli Metni, (Haz. Cihan Okuyucu), TDK. Yay., Ankara
1994.
21 http://www.eyupmuftulugu.gov.tr/demo/index.php?option=com_content&view=article&id=75:otakcil
ar-fethi-celebi-camii&catid=51:camilerimiz&Itemid=109., 30.08.2012
22 Baştaki numaralar tarih kıt’alarının Divandaki numaralarını göstermektedir.
23 Baştaki numaralar tarih kıt’alarının Divandaki numaralarını göstermektedir
24 Baştaki numaralar tarih kıt’alarının Divandaki numaralarını göstermektedir
25 Şeyh Galib Divanı, (Haz: Muhsin Kalkışım) Akçağ Yay., Ankara 1994
Arşiv Dairesi Başkanlığı
331