KONGRE BİLDİRİLERİ
— Osmanlı Dönemine ait olan orijinal tapu senet belgelerinin arşivimizdeki sayısının az olduğu,
oysa buralarda yaşayan halk arasında orijinal Osmanlı tapu senet belgelerine sık sık rastlamak
mümkündür. Bu tapu örnekleri değişik tarihlerde verilmiş olan tapulardır. Bu tür belgelerden, bir
örnek sunmakta yararlı olacağı düşüncesindeyiz:
Arşivimizde bulunan en eski tapu senetlerinden biri orijinal belge ise, 9 şevval 1280 H./. 18.
03. 1864 M. yılına ait olan, Prizren Kazasına bağlı Zalceşte köyünden, Molla Süleyman’a, babası Hacı
Zülfü tarafından bırakılan tarlaya ait tapu senedidir.
Bismil-lah
Mühür ... Vâlî Vilâyet-i Selânîk Ömer Fevzî
Avusturya Devleti Zâbıtân askeriyyesine Rûmelî cihetinin bazı mahal-lelerinde, icrâsına
mübâşeret itmiş oldukları, ameliyyât-ı musâhînin ikmâli zımnında D evlet-i müşârün ileyhâ cânibından
ta’yîn kılınıp bu kere bâ emr- nâme-i sâmi bu tarafa gelmiş olan Mülâzim-i Evvel Koborg Hovirkoviç
ve baron Maiza Borg Vilâyet ahdında kâin mahallelerde icrâyı ameliyyât edeceklerinden ve mumâ
ileyhimâ Devlet-i müşârün ilayhânın şâyân-ı ihtirâm zâbıtân askeriyyesinden bulunduklarından
uğrayacakları ve icrâyı ameliyyât edecekleri mahallelerde haklarında hürmet-ü riâyet lüzûmına ve
tedârük-i lüzûm seferiyyeleri içün muhtâc olacaklari nisbetinin ifâsıyla berâber yanlarına zabtiye terfîkî
ve bütüniyyetleri içün îcâbî hâlinde mahalli idâre-i ve ta’yîni virgülerine ve ihmâl-ü iskâtlarına muktezî
mekârînin ücretleri taraflarından virmek üzere tedârük ve istihzârî ve’l hâsıl haklarında levâzim-i
mühimmâtının üzerine kemâ yelîk icrâsıyla muhâfeza-i emniyyetlerine vakt-ü i’tîna ve zammına ve
icrâ idecekleri ameliyyâta bir taraftan sılhala vukûa götürmemesine Enderûn-ı Vilâyet’te bulunan bi’l
cümle mütesarrifîn-i kirâm ve kaymakamlar ve me’murîn-i sâireyi Devlet-i Aliyye tarafından himmet
olunmak babında mekâm-ı Vilâyet-i Selânîk’ten işbu buyuruldî istâr kılındî
Fi 29 Safer, 1290 / 1874
314
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Osmanlı Döneminden sonra, Kosova’da kadastro ve mülkiyet
haklarının tarihsel akışı
Osmanlı Devletinin geri çekilmesiyle, buralarda her kurumda olduğu gibi, tapu ve kadastroda da
hemen büyük değişiklikler ortaya çıkmıştır
Kosova 1912 yılından sonra Sırp Hırvat ve Sloven Krallığı idaresi altında kalarak, ondan sonra
da eski Yugoslavya Sosyalist Cumhuriyeti yönetimi tarafından yönetiliyordu. Bundan sonra mülkiyet
hakları ve kadastro da bu devlete ait kanunla işleniyordu. Bu konu, iki büyük ana döneme ayrılmaktadır:
1. İkinci Dünya Savaş Öncesi dönem
2. İkinci Dünya Savaş Sonrası dönem.
II. Dünya Savaş Öncesi dönemde, kadastroya ait ilk taslak 1918 yılında hazırlanarak tüm
Yugoslavya için geçerli olan bu kanun, Kosova toprakları için de geçerliydi. Bütün bu hazırlıklar ve
çalışmalardan sonra, 1929 yılında, kadastroyu oluşturan temel unsur, kadastro ölçü birimi olduğu, yeni
kanun kabul edilmiştir. Sözü geçen bu yasayla, o dönemlerde mevcut olan Sırp Hükümeti, buralarda
Arşiv Dairesi Başkanlığı
315