ETKINLIK BILGI NOTU
Kişisel alan nedir ? İnsanlar arası fiziksel mesafe ne kadar olmalı ?
Yolda yürürken diğer insanlara ne kadar alan bırakmalıyız ? Peki yakın mesafede olan kişi tanıdığımız biri ise neler hissederiz ? Mesafenin artması ya da azalmasına verdiğimiz tepkiler bize ne gibi avantajlar sağlar ?
Tüm bu sorular psikolojide “ kişisel alan ” adı verilen bir alanı işaret etmektedir .
Kişisel alan ; kişiler arası ilişkilerde , etkileşim içinde bulunan insanların birbirlerinden uzaklıkları ve birbirlerine göre konumları olarak tanımlanmaktadır . İnsanlarda hatta hayvanlar da bile belirgin bir şekilde karşımıza çıkan kişisel alan , yaşamsal süreç içerisinde önemli işlevlere sahiptir . Kişisel alanın dokunma , koklama , görme ve işitme gibi duyusal süreçlere bağlı olması nedeniyle iletişim işlevi görmektedir . Ayrıca çevreden gelebilecek saldırgan davranışlara karşı kendimizi korumamızı sağlamaktadır .
Kişisel alan yaşadığımız her an bizi çevreleyen bir sınır olup , hangi ortama gidersek gidelim kişisel alanımız varlığını korumaktadır . Ancak bazı durumlarda kişisel alanımıza ihlaller söz konusu olabilmektedir . Örneğin annenizin sizin yanınıza gelerek sizi kucaklaması kişisel alanın ihlalidir .
Ancak buradaki ihlal bizim izin vermemiz yoluyla oluşmaktadır . Bazı durumlarda ise izinsiz ihlaller söz konusudur . Bu ihlaller herhangi bir el şakası ve zorbalık olabilir .
İnsanlarla fiziksel mesafemiz kaç cm . olmalı ?
• Mahrem alan : Çekirdek aile üyeleri , anne ve baba , kardeşler , karı-koca gibi çok yakınların girebileceği alana mahrem alan deriz . Başka insanlar bu alana girerse saldırganlık yada rahatsızlık tepkileri veririz . Mahrem alan yada özel alan 45 santim ve aşağısı olarak kabul edilir .
• Kişisel alan : Aile üyeleri ve arkadaşlar için belirlenen alandır . Kişilere fiziksel olarak 120 santim ve aşağısındaki mesafelere girildiğinde kişisel alanına girmişsiniz diyebiliriz . Artık mahrem alanına 45 santim kalmıştır . 45 santim ile 120 santim ( 1,2 metre ) arasındaki 75 santimlik alana kişisel alan diyoruz .
• Sosyal alan : Aşina olunan ve tanıdık insanlarla rahat bir ilişki kurmak için gerekli alanı temsil eder . Kişilere fiziksel olarak 3,6 metre toplam uzaklıktan kişisel alan uzaklığını çıkarttığımızda yani 3,6 metre – 1,2 metre = 2,4 metre sosyal alan demektir .
• Genel alan : Toplu alanları kapsayan genel alanda , insanlar birbirleri ile diyaloglarının mesafesi olarak kabul görmektedir . Kişilere fiziksel olarak 3,6 metre mesafeden uzak olan alana genel alan diyoruz .
Kişisel alanınızı tanımlamak , sınırlandırmak ve korumak kişisel güvenlik için önemli bir noktadır . Hepimizin sınırları olduğunu , kendimize ait özelimiz olduğunu karşıdaki insana hissettirmeliyiz . Kimsenin aşmaması gereken çizgilerimiz vardır çünkü burası bizim özgüvenimizin bulunduğu yerdir . Kişisel güvenlik ve ruhsal dengemiz için bu alan önemli ve gerekli bir yerdir .
KAYNAK : Göregenli , M . ( 2013 ). Çevre psikolojisi : İnsan ve mekan ilişkileri . İstanbul : İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları .
462