JOODSE TRAGEDIE ROND ROMANOV
Jean Thomassen neemt de lezer mee naar het Rusland van de Romanovs
De geschiedenis van Rusland kent vele donkere hoofdstukken. Eén daarvan staat centraal in het nieuwe boek van Jean Thomassen: Joodse tragedie rond Romanov. Kanttekeningen bij een tijdperk. Thomassen neemt de lezer mee naar het Rusland van de Romanovs en vertelt over een periode waarin de Joodse bevolking jarenlang te maken kreeg met discriminatie, vervolging en geweld.
Wanneer we denken aan Jodenvervolging, denken we vaak meteen aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Maar de geschiedenis van het antisemitisme gaat veel verder terug. Thomassen laat in zijn boek zien hoe de Joodse bevolking in het Russische Rijk al in de negentiende en het begin van de twintigste eeuw in een moeilijke positie verkeerde.
Onder het bewind van de Romanovs golden voor Joden allerlei beperkingen. Grote groepen Joden mochten zich alleen binnen bepaalde gebieden van het Russische Rijk vestigen. Daarnaast waren er beperkingen op het gebied van onderwijs, werk en maatschappelijke vrijheid. In verschillende steden en dorpen vonden bovendien zogenaamde pogroms plaats: gewelddadige aanvallen waarbij Joodse inwoners werden mishandeld en soms vermoord en waarbij woningen, winkels en synagogen werden vernield.
EEN TIJD VAN GROTE ONRUST
De laatste jaren van het Russische keizerrijk waren bijzonder roerig. Armoede, politieke onrust en grote sociale tegenstellingen zorgden voor steeds meer spanningen. De Russische Revolutie van 1905 en later de revoluties van 1917 veranderden het land voorgoed.
Ook in deze turbulente periode werden Joden regelmatig als zondebok aangewezen. Thomassen beschrijft hoe antisemitisme en politieke ontwikkelingen met elkaar verweven raakten. Daarmee ontstaat een beeld van een samenleving waarin vooroordelen steeds verder konden worden aangewakkerd.
De Romanov-dynastie kwam uiteindelijk in 1917 ten einde. Tsaar Nicolaas II trad af en een jaar later werden hij, zijn vrouw Alexandra en hun kinderen geëxecuteerd. Daarmee kwam een einde aan meer dan drie eeuwen Romanov-heerschappij.
Maar het verhaal van de Joodse bevolking hield daar uiteraard niet op. Ook tijdens de Russische Burgeroorlog die volgde, vonden opnieuw vervolgingen en pogroms plaats.
NIET ALLEEN MAAR ZWARE GESCHIEDENIS
Wie bij het boek een uitsluitend zwaar historisch verhaal verwacht, komt volgens de opzet van Thomassen ook verrassende onderwerpen tegen. De schrijver maakt namelijk verschillende uitstapjes naar bekende personen en gebeurtenissen uit die tijd.
Zo komen onder anderen Grigori Rasputin en de beroemde ballerina Anna Pavlova voorbij. Rasputin, de mysterieuze vertrouweling van de familie Romanov, is al jarenlang onderwerp van talloze verhalen en legendes. Ook aan opvallende en soms ronduit bizarre details uit zijn leven besteedt Thomassen aandacht.
Daarnaast kijkt hij naar andere bijzondere figuren uit de periode rond 1900. Daardoor wordt het verhaal breder dan alleen de geschiedenis van vervolging en politiek. De lezer krijgt tegelijkertijd een beeld van de maatschappij, de cultuur en de bijzondere mensen die in die turbulente tijd leefden.